اعصاب و دماغ مىگردند و ابتلال آن‌ها باعث استرخاء آن‌ها و عدم نفوذ روح نفسانى در آن‌ها و تحريك آن‌ها كما ينبغى [ مىگردد ] . و نيز به سبب ابتلال و ترطيب دماغ زياده از حدّ لايق ، باعث بلادت ذهن مىگردد ؛ به سبب تكدّر روح و غلظت آن به كثرت استيلاء رطوبت و اختلاط به ابخرهء غليظه كه در بيدارى تحليل مىيافت . و امّا اگر كسى را معتاد باشد خواب روز پس بايد كه دفعتا آن را ترك ننمايد ، بلكه به تدريج [ و ] اندك اندك كم نمايد تا آن‌كه فراموش نمايد و عادت او زايل گردد ؛ زيرا كه خلاف عادت و ترك آن دفعى ، خود مرض است و باعث امراض . پس ، بيدارى در روز و خواب در شب بهتر و باعث حفظ صحّت است و مقدار نصف شب يا اندك كم‌تر از آن به حكم آيهء كريمهء « وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً » « 1 » و « قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا أَوْ زِدْ عَلَيْهِ » « 2 » و اين نسبت به حال اصفيا و انبياء - عليهم السلام - و اولياء است كه طعام قليل خفيف به قدر ضرورت تناول مىفرمودند . و امّا نسبت به حال كسانى كه طعام بسيار و مختلف و ثقيل ميل نمايند ، ايشان را خواب زياده بايد و احتياجشان بدان زياده است .

--> ( 1 ) . سورهء نبأ ، آيه 10 . ( 2 ) . سورهء مزمل ، آيه 2 .